Τα πουλιά της Αθήνας

Μέσα στις πόλεις επιβιώνουν πολλά πλάσματα, τα οποία αναζητούν —και συχνά βρίσκουν— τις κατάλληλες συνθήκες για να ζήσουν σε ένα μέρος ακόμη και ολόκληρη τη ζωή τους. Ανάμεσά τους, ξεχωρίζουν τα πουλιά, χάρη στην έντονη παρουσία τους, τα χρώματα, τα κελαηδήσματα και το θαυμαστό προνόμιο της πτήσης. Κάποια προτιμούν μικρές ή μεγάλες εκτάσεις πρασίνου, ενώ άλλα προσελκύονται από τα κτίρια, στα οποία φωλιάζουν. Έτσι, μπορούμε να παρατηρήσουμε μια μεγάλη ποικιλία ειδών, αρκεί να στρέψουμε το βλέμμα μας στον ουρανό ή στις φυλλωσιές των δέντρων και των θάμνων.

Ποια είναι όμως τα πιο συνηθισμένα είδη που συναντάμε στην πόλη; Ακολουθούν χαρακτηριστικοί μόνιμοι κάτοικοι, αλλά και περιστασιακοί επισκέπτες, που μας χαρίζουν καθημερινά στιγμιότυπα άγριας φύσης! 

Γαλαζοπαπαδίτσα 

Μια από τις πιο εντυπωσιακές «ανακαλύψεις» για έναν παρατηρητή πουλιών της πόλης, καθώς το φτέρωμά της κοσμείται από μία εντυπωσιακή παλέτα χρωμάτων: κίτρινο, γαλάζιο και μπλε! Αναζητά συνήθως χώρο για να φωλιάσει σε φυσικές κοιλότητες, όπως οι κουφάλες των δέντρων, αλλά και σε τεχνητές φωλιές. Θα την συναντήσετε ανάμεσα στις φυλλωσιές των δέντρων.  

Δεκοχτούρα 

Εξαπλώθηκε στην Ευρώπη τις τελευταίες δεκαετίες, προερχόμενη από τη Μικρά Ασία. Στην Ελλάδα, εμφανίστηκε αρχικά στην Κρήτη τη δεκαετία του ’80 και στην Κεφαλονιά στις αρχές της δεκαετίας του ’90. Αποτελεί το πιο εύκολο είδος για αναγνώριση για έναν παρατηρητή πουλιών στα πρώτα του βήματα. Θα την ξεχωρίσετε αμέσως από τo μαύρο κολλάρο, σαν δαχτυλίδι, που φέρει στον λαιμό της.  

Δεντροφυλλοσκόπος

Κοινό είδος τον χειμώνα σε πάρκα και κήπους. Μπορεί εύκολα να αναγνωριστεί από την επαναλαμβανόμενη φωνή του, ένα χαρακτηριστικό «σουίτ». Θα τον διακρίνετε ως μία μικρόσωμη φτερωτή φιγούρα ανάμεσα στις φυλλωσιές των δέντρων, όπου κινείται ασταμάτητα αναζητώντας τροφή ή φτιάχνει τη φωλιά του. Δεν αποκλείεται να επισκεφθεί ακόμα και γλάστρες σε μπαλκόνια πόλεων, αναζητώντας αφίδες και άλλα μικρά έντομα. 

Καλόγερος 

«Ξάδερφος» της Γαλαζοπαπαδίτσας, πήρε το όνομά του από τη χαρακτηριστική μαύρη λωρίδα στο στήθος του που θυμίζει πετραχήλι. Χρειάζεται μόνο λίγη εξοικείωση με τα πουλιά της πόλης για να τον αναγνωρίσετε, καθώς συγκαταλέγεται στα πιο κοινά είδη που συναντώνται σε κήπους και άλση. Αν δεν βρει κουφάλες δέντρων για να φωλιάσει, θα προσαρμοστεί εύκολα επιλέγοντας μία τρύπα σε έναν τοίχο, μία τεχνητή φωλιά ή οποιονδήποτε διαθέσιμο χώρο με στενή είσοδο. 

Καρακάξα 

Θα τη συναντήσουμε ακόμα και στο κέντρο μεγάλων πόλεων να αναζητά στο έδαφος σκουλήκια, έντομα και υπολείμματα τροφής. Είναι εύκολο να τη διακρίνετε από το μεγάλο σώμα, τη μακριά ουρά αλλά και τη δυνατή φωνή της. Ο πληθυσμός της έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια στις αστικές περιοχές, καθώς η ανθρώπινη παρουσία της εξασφαλίζει άφθονη τροφή, αλλά και προστασία από θηρευτές. Η διατροφή της περιλαμβάνει, επίσης, αυγά και νεοσσούς άλλων πουλιών, προκαλώντας συχνά αναστάτωση σε άλλα μικρότερα είδη πουλιών. 

Καρδερίνα 

Το έντονα κόκκινο πρόσωπό της είναι εκείνο που θα τραβήξει το βλέμμα ενός παρατηρητή, τουλάχιστον την πρώτη φορά που θα τη συναντήσει. Η εντυπωσιακή της εμφάνιση και η μελωδική φωνή της την καθιστούν ιδιαίτερα δημοφιλή, με αποτέλεσμα να αιχμαλωτίζεται παράνομα και να κρατείται σε κλουβιά.

Κοκκινολαίμης 

Ανήκει στα είδη που επισκέπτονται συχνά τις πόλεις, ακόμα και κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Είναι από τα πιο θαρραλέα πουλιά και δεν διστάζει να πλησιάσει τον άνθρωπο. Φροντίζει να κρατά μακριά τους άλλους Κοκκινολαίμηδες, διατηρώντας αυστηρά όρια στην επικράτειά του. Θα τον αναζητήσετε είτε στο έδαφος είτε πάνω σε κάποιο κλαδί, από  όπου παραμονεύει για τη λεία του (κυρίως έντομα, σκουλήκια, σαλιγκάρια, ενίοτε και καρπούς). Αν βρεθείτε σε κάποιο πάρκο, προσπαθήστε να εντοπίσετε την χαρακτηριστική φωνή του, ένα επαναλαμβανόμενο «τικ», με την οποία δηλώνει την παρουσία του στην περιοχή. 

Κότσυφας 

Τα τελευταία χρόνια ο πληθυσμός του στις πόλεις έχει αυξηθεί σημαντικά. Είναι πολύ πιθανό να επιλέξει για τη φωλιά του χαμηλά κλαδιά δέντρων ή θάμνων σε κήπους και αυλές. Ο αρσενικός αναγνωρίζεται από το κατάμαυρο χρώμα στο φτέρωμα του, τον κίτρινο δακτύλιο στα μάτια του και το έντονο κίτρινο ράμφος του, ενώ θα σας ξαφνιάσει ευχάριστα με το δυνατό και μελωδικό του κελάηδημα. 

Λευκοσουσουράδα 

Από τα πιο εύκολα πουλιά για παρατήρηση, ιδίως για τους μαθητές και τις μαθήτριες  των πόλεων, αφού πολλές φορές θα αναζητήσει την τροφή της στις αυλές των σχολείων (συνήθως μετά από το διάλειμμα!), κυνηγώντας έντομα τα οποία πιάνει με το χαρακτηριστικό γρήγορο τρέξιμό της. Θα την παρατηρήσετε, επίσης, εύκολα σε πλατείες, δρόμους, στέγες κ.λπ. Προτιμά να φτιάχνει τη φωλιά της σε σχισμές τοίχων, κάτω από κεραμίδια ή ακόμα ανάμεσα και σε πέτρες. 

Λευκοχελίδονο 

Ένα από τα 5 είδη χελιδονιών που συναντώνται στην Ελλάδα, το Λευκοχελίδονο είναι το πιο κλασσικό χελιδόνι της πόλης. Θα το αναγνωρίσετε από την κοντή, χωρίς μακριές μύτες ουρά του και από το λευκό στο κάτω μέρος του σώματός του. Τρέφεται με έντομα (κυρίως μύγες και κουνούπια), τα οποία συλλαμβάνει στον αέρα. Αν και τα Λευκοχελίδονα φτιάχνουν μόνα τους τη φωλιά τους (από λάσπη), μπορούμε να τα ενισχύσουμε, φτιάχνοντας φωλιές από πηλό και τοποθετώντας τες σε κατάλληλα σημεία. 

Μαυροτσιροβάκος 

Αν και συγκαταλέγεται στα πιο κοινά πουλιά, καταφέρνει να περνά εύκολα απαρατήρητος από τους πολυάσχολους κατοίκους της πόλης, αφού παραμένει καλά κρυμμένος ανάμεσα σε θάμνους, όπου συνήθως φωλιάζει. Για να τον εντοπίσει κανείς ευκολότερα, αρκεί να δώσει προσοχή στη χαρακτηριστική, «τριζάτη» φωνή του, η οποία συχνά προδίδει την παρουσία του.

Μυγοχάφτης 

Καλοκαιρινός επισκέπτης στη χώρα μας, άρα και στις πόλεις. Στέκεται, συνήθως, σε ευδιάκριτα σημεία, πεταρίζοντας χαρακτηριστικά την ουρά του. Θα τον αναγνωρίσετε από τον ιδιαίτερο τρόπο που κυνηγά την τροφή του: εφορμά ξαφνικά για να πιάσει τη λεία του (έντομα στον αέρα, στο έδαφος ή στα φύλλα) και επιστρέφει στην ίδια ή σε κάποια κοντινή θέση. 

Σπίνος

Πολύ κοινό είδος που συναντάται συχνά σε περιοχές με δέντρα, ενώ τον χειμώνα εμφανίζεται ακόμα και μέσα στις πόλεις. Σε πάρκα και κήπους της πόλης, μπορείτε να τον αναζητήσετε σε ανοιχτούς χώρους, όπου ψάχνει για σπόρους και έντομα. Διακρίνεται εύκολα όταν πετάει (κυματιστά) από το γαλάζιο – γκρι στέμμα στο κεφάλι και τον αυχένα του. 

Σπιτοσπουργίτης 

Από τα πιο κοινά είδη της πόλης, ο Σπιτοσπουργίτης έχει προσαρμοστεί πλήρως στο αστικό περιβάλλον. Αποτελεί μία από τις πιο εύκολες παρατηρήσεις άγριου είδους στην πόλη, καθώς θα τον συναντήσετε σε πάρκα, πλατείες, πεζοδρόμια, ακόμα και στα μπαλκόνια των πολυκατοικιών, ενώ είναι ιδιαίτερα εξοικειωμένος με τους ανθρώπους. 

Τσαλαπετεινός 

Καλοκαιρινός επισκέπτης των πόλεων, αφού κατά τους χειμερινούς μήνες ζει σε χώρες της Αφρικής. Αν και παλαιότερα η παρατήρησή τους προϋπέθετε να μετακινηθείτε εκτός πόλης, τα τελευταία χρόνια αναζητά την τροφή του, κυρίως έντομα, σε πάρκα, πλατείες και παρτέρια. Θα τον αναγνωρίσετε εύκολα από τη χαρακτηριστική φωνή του, ένα επαναλαμβανόμενο και μονότονο «ουπ ουπ», από όπου πήρε και την επιστημονική του ονομασία (Upupa epops), που βασίζεται και στην αρχαία ελληνική ονομασία του «έποπας». Για να φωλιάσει, προτιμά κοιλότητες, όπως κουφάλες δέντρων, αλλά μπορεί να αξιοποιήσει και τρύπες σε κτίρια ή τοίχους. 

Κουκουβάγια 

Σύμβολο της σοφίας αλλά και της πόλης της Αθήνας, είναι το πιο γνωστό είδος κουκουβάγιας στη χώρα μας και όχι τυχαία, καθώς είναι το είδος με τη μεγαλύτερη εξάπλωση, τόσο στην ηπειρωτική όσο και στη νησιωτική Ελλάδα. Αν και νυχτόβιο είδος, η Κουκουβάγια κυκλοφορεί συχνά και στο φως της ημέρας, καθιστώντας την μακράν το πιο φωτογενές είδος! Φωλιάζει σε ανοιχτές εκτάσεις κάθε είδους, όπως καλλιέργειες, μακκία, φρύγανα, αλλά και σε πάρκα μέσα στις πόλεις. Τρέφεται με μικρά τρωκτικά και μεγάλα έντομα. 

Γκιώνης 

Μόνιμος κάτοικος της Αθήνας, αλλά και άλλων πόλεων, γίνεται συχνά αντιληπτός από  την χαρακτηριστική φωνή του. Είναι η πιο μικρή κουκουβάγια της Ελλάδας και χάρη στο φτερωμά του, που τον καμουφλάρει αποτελεσματικά, δύσκολα θα τον ξεχωρίσετε πάνω στον κορμό των δέντρων. Μπορείτε όμως να απολαύσετε τη βραδινή απαλή φωνή του  σε αρκετά πάρκα και λόφους της Αθήνας. Φωλιάζει κυρίως σε δέντρα, ενώ λόγω του μικρού μεγέθους του, τρέφεται κυρίως με έντομα. 

Καρβουνιάρης

Μικρός και ζωηρός, με μελωδικό κελάηδημα, έχει πάρει το όνομά του από το κατάμαυρο, σαν κάρβουνο, χρώμα στο φτέρωμα του αρσενικού. Μόνιμος κάτοικος της χώρας μας, φωλιάζει σε τρύπες τοίχων και κοιλότητες βράχων, κυρίως σε ορεινές περιοχές. Το φθινόπωρο, όμως, κατεβαίνει σε χαμηλότερα υψόμετρα και μπορούμε να τον δούμε να κελαηδάει στις στέγες των σπιτιών ή ακόμα και στα μπαλκόνια των πολυκατοικιών. Σήμα κατατεθέν η ξανθοκόκκινη βάση της ουράς, η οποία δημιουργεί έντονη αντίθεση με το υπόλοιπο σκούρο φτέρωμά του